उचाइ नायक हिलारीलाई श्रदाञ्जलि

सन् १९१९ जुलाई २० मा न्युजिल्यान्डको अकल्यान्डमा जन्मेका थिए एडमन्ड हिलारी । हिमालको फेदमा अवस्थित शेर्पाबस्तीमा जीवनभर रमाए उनी । सगरमाथा फत्ते गर्ने प्रथम व्यक्तिको वीरतापूर्ण जीवनको आनन्द हिलारीले आधा शताब्दीभन्दा बढी लिए । विश्वलाई उनले योगदानका रूपमा साहस, मानवता र प्रकृतिप्रेम दिएका छन् । नेपालको शिक्षा तथा वातावरणका क्षेत्रमा उनले गरेको सेवा हिमालप्रति र तेस्रो धु्रवमा बसोबास गर्ने मानिसप्रति उनको सम्मानको उदाहरण हो । हिमाली क्षेत्रको वातावरण र मानिसका जीवन समृद्ध बनाउन उनले उदाहरणीय भूमिका निर्वाह गरेका छन् ।

सन् २००८, जनुवरी ११ मा यस धर्तीबाट बिदा लिएका हिलारीले । राजनीतिक अस्थिरताका कारण नेपाल सरकारले हिलारीको वियोगमा राष्ट्रियस्तरमा शोक प्रकट गर्न नसकेको प्रतीत हुन्छ । नेपालका सम्पूर्ण पत्रपत्रिकाले हिलारीलाई भावपूर्ण श्रदाञ्जलि व्यक्त गरेका थिए । राजुदेव भट्टराईले स्वदेशी तथा विदेशी पत्रपत्रिकामा छापिएका हिलारीसम्बन्धी लेखहरू मिहिनेतपूर्वक संकलन तथा सम्पादन गरेर तयार पारिएको पुस्तक टि्रब्युट टु सर एडमन्ड हिलारीले हिलारीका व्यक्तित्वका विभिन्न आयाममाथि प्रकाश पारेको छ ।

हिलारीबारे मेरो ज्ञान न्यून थियो । स्पष्ट भन्नुपर्दा राजुदेव भट्टराईको यस किताबले मलाई हिलारीका जीवनका विभिन्न पक्ष बुझाएको छ । म यी महान् आरोही, महान् पर्यावरणवादी, महान् हृदय भएका मानिसका बहुआयामिक पक्षहरूसित त्यति परिचित थिइनँ ।

टि्रब्युट टु सर एडमन्ड हिलारी आफैंमा एक नौलो किताब बन्न पुगेको छ । यसमा हिलारीको जीवनी, उनीसँग सम्बन्धित अन्य अभिरुचिपूर्ण तथ्य र विभिन्न व्यक्तिका संस्मरण पढ्न पाइन्छ । राजुदेवले यस अनुसन्धनात्मक किताबमा तथ्यहरू संकलन गर्न गरेको परिश्रम साँच्चिकै प्रशंसनीय छ । लेखहरूको अनुवाद तथा व्यवस्थापन सफल देखिन्छ । विविध जानकारी र तस्बिर संकलन गर्न कडा परिश्रम गरेका छन् उनले । यस किताबमा एडमन्ड हिलारीको जीवनको राम्ररी चित्रण गरिएको छ । यसमा हिलारीको जीवनी र उनको निधनपश्चात् व्यक्त समवेदनाका शब्दहरू उनिएका छन् । हिलारीसँग सम्बन्धित विभिन्न घटनाका विवरण प्रस्तुत गरिएको यस किताबमा नेपाल र न्युजिल्यान्डका प्रधानमन्त्रीदेखि विभिन्न लब्धप्रतिष्ठित व्यक्तिका भावपूर्ण शोकसन्देश संकलित छन् ।

राजुदेव भट्टराईले एक दशक पुराना पत्रपत्रिकाका हिलारीसम्बन्धित लेखहरूसमेत समावेश गरेका छन् । यस किताबमा नेपाली पत्रपत्रिकामा प्रकाशित प्रायः सबै हिलारीसम्बन्धी लेख संकलित छन् ।

यस कितावले एडमन्ड हिलारीजस्ता महान् व्यक्तिका जीवनका विभिन्न पाटा खुलाउन त सफल भएकै छ, नेपाल र न्युजिल्यान्डबीचको सम्बन्ध प्रगाढ बनाउनसमेत यो सफल हुने आशा गर्न सकिन्छ ।